أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
229
قانون ( فارسى )
- قطران و سوختهء مس را شياف كنند و به چشم كشند . - شياف شاخ گوزن ( قرن الايل ) خوب است . - پشك سوسمار ، تنها يا همراه « مسحقونيا » خوب است . - سوختهء مس تنها ، يا همراه نمك اندرانى بوداده را در چشم كشند يا بر چشم گذارند ؛ بهرهرسان است . - چلغوز پرستو با عسل داراى موم ، يا عسل بدون موم به هم زنند و در چشم كشند ، بسيار خوب است . - پشك چلپاسهء درشتاندام را بامدادان و شبانگاهان به چشم كشند خوب است . - سوختهء درمنه ، سوختهء خرچنگ دريايى ، جوش كورهء طلايى ، داروى به اعتدال و ميانه هستند . اگر در وسط پردهء سپيد رويهء چشم تشخيص دادى كه نوعى گودى هست : - ماميران ، اندران ، مرّ ، مدفوع چلپاسه ، بهطور متساوى گرد شوند و به چشم كشند . - داروى « مغناطيس » - كه در بحث ناخنه آمده است - داروى خوبى است . داروهايى كه براى رنگ دادن به سپيدى چشم تأثير بخشند از اين قرارند : 1 - پرهاى كوچك گلنار كه بر زمين افتاده باشند ، صمغ خرنوب مصرى ، اقاقيا ، زاج سفيد ، صمغ عربى ، هركدام يك اوقيه ، سرمه ، مازوج ، هريك به وزن سه درهم ، همه را در آب حل كنند و در ديده و بر سفيدى چكانند . اگر گلنار گير نيامد ، از پوستهء انار يا پيه داخلى دانههاى انار استفاده كن . 2 - مازوج و صمغ خرنوب مصرى هريك به وزن دو درهم ، زاج سفيد يك درهم ، كه براى رنگ چشم دادن مفيد است . 3 - از داروهاى به چشم كشيدنى اين نسخه خوب است : ارزيز سوختهء شسته ، زعفران هريك به وزن دو مثقال ، خاكستر توى قالب ريختهگرى مس ، شسته با آب باران دو مثقال ، سونش شستهء مس نيم مثقال . نسخهء ديگر : زاج زرد ، مازوج سبز هريك چهار مثقال در آب حل شوند و بارها در چشم چكانند . نسخهء ديگر : مازوج ، اقاقيا ، هريك يك جزء . « قلقند - زاج سبز » نيم جزء ، همراه آب آلالهء كوهى ، چلغوز كبوتر و گنجشك سرمه شوند خوب است . فصل دهم سبل رگهاى رويهء گوشتگاه ( ملتحمه ) و قرنيه باد مىكنند و چيزى دود مانند در ميان آنها مىتند . سبب سبل پر شدن اين رگها از موادى است كه به سبب امتلاء سر و ناتوانى چشم از راه غشاء خارجى يا داخلى به سوى آنها مىآيد .